Haftanın Günü Hesaplayıcı

Haftanın Günü Hesaplayıcı Nasıl Kullanılır

1. 1. Tarihi girin. Yılı yazın, ayı seçin ve günü yazın. Form bugünün tarihiyle açılır.
2. 2. Takvimi seçin. Gregoryen, bugünkü takvimi geriye doğru uygular; Jülyen eski takvimi uygular. Eski bir belgedeki tarih için Britanya, Fransa, Rusya gibi bir yer seçin; hesaplayıcı tarihi, o yerin o gün kullandığı takvimde okur.
3. 3. Haftanın gününü okuyun. Gün adını, ISO numarasını (Pazartesi 1, Pazar 7), yılın kaçıncı günü olduğunu, artık yıl olup olmadığını ve aynı günün diğer takvimdeki karşılığını alırsınız.
4. 4. İşlemi izleyin. İki tablo, Zeller kongrüansı ile Doomsday kuralının sonuca nasıl ulaştığını gösterir. İkisi de hiç yanılmayan bir gün sayımıyla denetlenir.

Haftanın Gününü Bulmanın Üç Yolu

En güvenilir yöntem günleri sayar. Sabit bir başlangıç noktasından her günü numaralandırın ve 7’ye bölümden kalanı alın; başlangıç gününün haftanın hangi günü olduğu gerisini belirler. Hesaplayıcı referans olarak bunu kullanır ve Reingold ve Dershowitz’in sabit gün sistemini izler: Calendrical Calculations: The Ultimate Edition (Cambridge University Press, 2018).

Zeller kongrüansı, Christian Zeller tarafından 1880’lerde yayımlanmış, aynı sayımı tek bir formülde toplar. Gregoryen takvim için formül h = (q + ⌊13(m + 1)/5⌋ + K + ⌊K/4⌋ + ⌊J/4⌋ + 5J) mod 7’dir; burada q ayın günü, m Mart = 3’ten Şubat = 14’e kadar sayılan ay (Ocak ve Şubat bir önceki yıla aittir), K yüzyılın yılı ve J yüzyıldır. Sonuç h, Cumartesi için 0, Pazar için 1 ve Cuma için 6’dır. Jülyen sürümü son iki terimin yerine 5 − J koyar.

John Conway’nin Doomsday kuralı zihinden hesap için tasarlanmıştır. Her yılda Şubat’ın son günü, 4 Nisan, 6 Haziran, 8 Ağustos, 10 Ekim ve 12 Aralık aynı haftanın gününe düşer; 9 Mayıs, 5 Eylül, 11 Temmuz ve 7 Kasım da öyle. Bu haftanın günü, yılın doomsday’idir. Ocak’ın doomsday’i 3 (artık yılda 4), Şubat’ınki 28 (artık yılda 29) ve Mart’ınki 14’tür. Yılın doomsday’ini bulun, sonra en yakın doomsday tarihinden ileriye doğru sayın.

Yılın doomsday’i, çapa gününe ⌊y/12⌋ + (y mod 12) + ⌊(y mod 12)/4⌋ gün eklenerek bulunur; burada y, yılın son iki hanesidir. Gregoryen takvimde çapalar 400 yılda bir tekrarlanır, çünkü 400 yıl tam olarak 20.871 haftadır. Jülyen takvimin düzeni ise 700 yılda bir tekrarlanır.

Çalışılmış Örnekler

• 20 Temmuz 1969, Apollo 11’in Ay’a inişi, bir Pazar günüydü. Zeller: q = 20, m = 7, K = 69, J = 19; dolayısıyla h = (20 + 20 + 69 + 17 + 99) mod 7 = 225 mod 7 = 1, yani Pazar. Doomsday: 1900’lerin çapası Çarşamba, 1969 ise 2 gün ekler; doomsday Cuma’dır. 11 Temmuz bir doomsday’dir ve 20 Temmuz, 9 gün sonra, yani Cuma’dan 2 gün sonra — Pazar.
• 17 Ekim 2026 bir Cumartesi. 2026’nın doomsday’i Cumartesi’dir ve 10 Ekim bir doomsday’dir; dolayısıyla bir hafta sonraki 17 Ekim de bir Cumartesi.
• 14 Ekim 1066, Hastings Muharebesi, o dönemde kullanılan Jülyen takvimde bir Cumartesiydi. Gregoryen takvime göre okunduğunda aynı gün 20 Ekim olarak etiketlenir.

Proleptik mi, Tarihsel mi

Yedi günlük döngü, ülkeler Jülyen takvimden Gregoryen takvime geçerken hiç kırılmadı: Perşembe 4 Ekim 1582’nin ardından Cuma geldi; İspanya, Portekiz ve İtalya buna 15 Ekim dedi. Britanya ve sömürgelerinde Çarşamba 2 Eylül 1752’nin ardından Perşembe 14 Eylül geldi. Dolayısıyla bir tarih iki takvimde de aynı haftanın gününe denk gelir, ama etiket aynı değildir. 1 Ocak 1500, proleptik Gregoryen takvimde Pazartesi, Jülyen takvimde ise Çarşamba’dır. Bir mektup, kayıt ya da antlaşma, ülkesinin kullandığı takvimde tarihlendirilmişse, burada o ülkeyi seçin; sonuç orijinaliyle eşleşir. İspanya’da 5–14 Ekim 1582 gibi geçişte düşen etiketler reddedilir.

Sık Sorulan Sorular

Doğduğum gün haftanın hangi günüydü, bunu nasıl öğrenebilirim?

Gregoryen takvim seçiliyken doğum tarihinizi girin. Sonuçta haftanın günü, yılın kaçıncı günü olduğu ve Zeller ile Doomsday işlemlerinin tamamı çıkar. 20. yüzyıldan önceki bir doğum tarihi için, ülkenin takvimini yalnızca kayıt, o ülkenin takvim değişikliğinden önceki eski biçimdeyse seçin.

Zeller kongrüansı nedir?

Herhangi bir tarihin haftanın gününü gün, ay ve yıldan döndüren bir formüldür. Ocak ve Şubat, bir önceki yılın 13. ve 14. ayları sayılır; böylece artık gün sayım yılının sonuna gider ve formül sade kalır. 7’ye bölümden kalan haftanın günüdür; Cumartesi 0’dan başlar.

Doomsday kuralı nasıl çalışır?

Her yılın bir doomsday’i vardır: 4 Nisan, 6 Haziran, 8 Ağustos, 10 Ekim ve 12 Aralık gibi akılda kalan tarihlerin paylaştığı bir haftanın günü. Yüzyılın çapa gününü alın, yılın kaymasını ekleyerek doomsday’i bulun, sonra tarihinize en yakın doomsday tarihinden sayın. Alıştıkça bu, birkaç saniyede zihinden yapılabilir.

Cuma 13’ü ne sıklıkla gelir?

Bir takvim yılında en az bir kez, en çok üç kez. Gregoryen takvim 400 yılda bir tekrarlanır ve bu döngüde 13. gün 688 kez Cumaya denk gelir; diğer günlerde bu sayı 684 ile 687 arasındadır. Fark çok küçüktür, ama Cuma 13’ün Pazartesi ya da Cumartesi 13’ten biraz daha yaygın olduğu söylenebilir.

Gregoryen takvim getirildiğinde haftanın günü değişti mi?

Hayır. Ülkeler tarih sayımından 10 ila 13 gün düşürdü, ama haftanın döngüsü devam etti. Bu yüzden Jülyen takvimli İngiltere’de bir Cuma günü yazılan mektup ile Gregoryen takvimli Fransa’da aynı gün yazılan mektup farklı tarihler taşır ama aynı haftanın gününü taşır. Bu, bir dönüşümü denetlemek için de işe yarar.

Hesaplayıcı ne kadar geriye ve ileriye çalışır?

Gregoryen ya da Jülyen takvimde, 1. yılın 1 Ocak’ından 9999 yılının 31 Aralık’ına kadar. Takvim var olmadan önceki tarihler proleptiktir: takvim, hep kullanılmış gibi geriye doğru uygulanır. O dönemde birinin haftanın gününü bu yolla bilip bilmediği ayrı bir konudur; haftanın günü kendisi ise kesindir.