Kleurenblindheidssimulator

Zo gebruik je de Kleurenblindheidssimulator

1. 1. Laad een afbeelding. Gebruik Bestand kiezen voor een PNG, JPEG, GIF, WebP of SVG, of probeer het ingebouwde voorbeeld, dat een tintenreeks, de acht Okabe–Ito-kleuren en een rood-geel-groen palet bevat. Grote afbeeldingen worden verkleind tot 900 pixels op de lange zijde.
2. 2. Kies de weergaven. Protanopie, deuteranopie, tritanopie en achromatopsie staan standaard aan. Zet de weergaven uit die je niet nodig hebt.
3. 3. Stel de ernst in. Bij 100% simuleert de tool dichromasie (één kegeltype ontbreekt). Lagere waarden simuleren anomale trichromasie, waarbij dat kegeltype alleen verzwakt is.
4. 4. Vergelijk en sla op. Elk paneel staat naast het origineel. Download één paneel als PNG, of download alles als één gelabeld overzicht om in een rapport te plakken of met een co-auteur te delen.

Wat elke weergave laat zien

• Protanopie en protanomalie — geen of zwakke lange-golflengtekegels (L, “rood”). Rood wordt donker en verschuift naar bruin of olijfgroen; rood en groen worden verward.
• Deuteranopie en deuteranomalie — geen of zwakke middelgolflengtekegels (M, “groen”). Rood en groen worden verward, maar rood wordt niet zo donker als bij protanopie. Deuteranomalie is de meest voorkomende vorm.
• Tritanopie en tritanomalie — geen of zwakke kortegolflengtekegels (S, “blauw”). Blauw en groen vloeien in elkaar over, en geel en roze worden verward. Het komt zelden voor.
• Achromatopsie — geen bruikbare kegelfunctie, dus de wereld bestaat uit grijstinten. De tool tekent dit als relatieve helderheid, wat geen onderdeel is van het Machado-model (zie hieronder).

Volgens het Amerikaanse National Eye Institute heeft ongeveer 1 op de 12 mannen een kleurenzichtafwijking, en veel minder vrouwen. In een collegezaal of een groep reviewers is dus waarschijnlijk iemand getroffen. Rood-groen-afwijking is verreweg het meest voorkomende type.

Hoe de simulatie werkt

De tool gebruikt de matrices die zijn gepubliceerd bij Machado, G. M., Oliveira, M. M., & Fernandes, L. A. F. (2009), “A physiologically-based model for simulation of color vision deficiency,” IEEE Transactions on Visualization and Computer Graphics, 15(6), 1291–1298. De auteurs geven één 3 × 3-matrix voor elk type en elke ernst van 0,0 tot 1,0 in stappen van 0,1; de schuifregelaar beweegt langs die tabel en interpoleert tussen rijen voor waarden daartussen.

1. De sRGB-waarde van elke pixel wordt omgezet naar lineair licht (de inverse gammacurve).
2. De lineaire RGB-vector wordt vermenigvuldigd met de matrix voor het gekozen type en de gekozen ernst.
3. Het resultaat wordt afgekapt tot 0–1 en opnieuw gamma-gecodeerd.
4. Alfa blijft onveranderd. Grijs en wit blijven gelijk, omdat elke rij van elke matrix optelt tot 1.

Wat de simulatie niet kan zeggen

• Het is een model, geen mens. Echt zicht verschilt binnen elk type, en het model dekt alleen de kegelrespons, niet de aanpassing van de hersenen of de context.
• Achromatopsie is een benadering. Het Machado-model heeft er geen matrix voor. Hier wordt de WCAG-relatieve helderheid Y = 0,2126 R + 0,7152 G + 0,0722 B als grijs getoond. De aandoening gaat meestal ook gepaard met lage visuele scherpte en lichtgevoeligheid, die niet worden gesimuleerd.
• Je scherm telt mee. Canvaspixels worden als sRGB gelezen. Een breed-gamut-scherm of een nachtmodus-filter verandert wat je ziet; het gesimuleerde bestand zelf is correct volgens het model.
• De meeste mensen met een kleurenzichtafwijking zien nog kleur. Dichromasie is het uiterste einde van elk spectrum. Veel mensen hebben milde afwijkingen, die de ernst-schuifregelaar benadert.

Figuren ontwerpen die standhouden

• Vertrouw niet alleen op tint. Voeg directe labels, markeringen, lijnstijlen of patronen toe, zodat elke categorie een tweede kenmerk heeft.
• Varieer de helderheid. Als twee kleuren er in de achromatopsie-weergave hetzelfde uitzien, zijn ze ook moeilijk te onderscheiden wanneer ze in zwart-wit worden afgedrukt.
• Vermijd rood tegen groen — en blauw tegen paars, of groen tegen bruin — als het enige verschil tussen twee reeksen.
• Begin met een veilig palet. Het Okabe–Ito-palet dat de grafiekmakers op deze site gebruiken, is hiervoor ontworpen. Voor heatmaps werken viridis, cividis en de sequentiële schema’s van ColorBrewer goed; de Heatmap-generator biedt ze aan.
• Controleer ook het contrast. Een paar dat in kleur slaagt, kan nog steeds de WCAG-eis van 3:1 voor grafische elementen niet halen — gebruik de Kleurcontrastcontrole.

Veelgestelde vragen

Wordt mijn afbeelding naar een server geüpload?

Nee. Het bestand wordt door je browser geopend, op een canvas op deze pagina getekend en daar verwerkt. Er wordt niets over het netwerk verzonden en niets opgeslagen zodra je de pagina sluit of herlaadt.

Wat is het verschil tussen protanopie en deuteranopie?

Bij protanopie ontbreken de lange-golflengtekegels (rood); bij deuteranopie ontbreken de middelgolflengtekegels (groen). Beide maken het moeilijk om rood en groen te onderscheiden, maar bij protanopie zien rode tinten ook veel donkerder. In veel figuren kunnen de twee er hetzelfde uitzien, daarom lossen palletten die één van de twee oplossen meestal ook de andere op.

Welk type kleurenblindheid komt het meeste voor?

Rood-groen-afwijkingen, vooral deuteranomalie (zwakke groene kegels), zijn goed voor de overgrote meerderheid van de gevallen. Tritan-afwijkingen en volledige achromatopsie komen zelden voor.

Wat doet de ernst-schuifregelaar?

Bij 100% simuleert de tool dichromasie, waarbij één kegeltype ontbreekt. Bij lagere waarden gebruikt de tool de Machado-matrices voor anomale trichromasie (protanomalie, deuteranomalie, tritanomalie), waarbij de kegel wel reageert maar verschoven is. Bij 0% blijft de afbeelding ongewijzigd. Achromatopsie negeert de schuifregelaar.

Hoe maak ik een grafiek geschikt voor mensen met kleurenblindheid?

Gebruik een palet dat daarvoor is ontworpen, zoals Okabe–Ito voor categorieën of viridis voor continue gegevens, en voeg een tweede kenmerk naast kleur toe: labels, markeringen, lijnstijlen of patronen. Controleer het resultaat daarna hier: als elke reeks en elke categorie in alle vier weergaven nog te onderscheiden is, is de grafiek robuust.

Is dit hetzelfde als hoe iemand met kleurenblindheid ziet?

Het is een goede benadering voor ontwerpcontroles, geen replica. Mensen met dezelfde diagnose verschillen onderling, en het model werkt alleen op kegelreacties. Gebruik het om problemen vroeg te vinden; als een figuur belangrijk is, vraag het dan aan iemand met de aandoening.